του Σωτήρη Γιάκη*
Εννέα ημέρες χωρίς ναυαγοσώστες, έξι πρόστιμα και μια απευθείας ανάθεση που αποκαλύπτει πότε τα χρήματα «δεν υπάρχουν»
Τον Μάρτιο, ο δήμαρχος Ηγουμενίτσας Παναγιώτης Νταής δήλωνε ότι, χωρίς πλήρη κρατική χρηματοδότηση, ο Δήμος δεν θα κάλυπτε τη ναυαγοσωστική υπηρεσία από ίδιους πόρους.
Το διατύπωσε μάλιστα με τρόπο απόλυτο:
«Αλλιώς […] απλά δεν θα εφαρμοστεί. Είναι πλέον απλά τα πράγματα. Είναι πολύ απλά. Δεν έρχονται λεφτά».
Μόνο που η εφαρμογή του νόμου δεν βρισκόταν στη διακριτική του ευχέρεια.
Ένας δήμαρχος δικαιούται -και οφείλει- να διεκδικεί περισσότερους κρατικούς πόρους. Δεν δικαιούται, όμως, να παρουσιάζει ως προαιρετική μια γνωστή υποχρέωση δημόσιας ασφάλειας. Ούτε να αντιπαραθέτει τη ζωή των λουομένων με τα σχολεία και τους παιδικούς σταθμούς, σαν να πρέπει η πόλη να επιλέξει ποια βασική ανάγκη θα εγκαταλείψει.
Αυτό δεν είναι διεκδικητική πολιτική.
Είναι αμετροέπεια εξουσίας.
Τι δείχνουν τα έγγραφα
Ο αρχικός διαγωνισμός προέβλεπε 289.695 ευρώ για κάλυψη από την 1η Ιουνίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Η διαδικασία ξεκίνησε την 1η Απριλίου, ενώ η νομοθεσία απαιτούσε ενέργειες πριν από τις 31 Μαρτίου. Στις 11 Μαΐου ο διαγωνισμός κηρύχθηκε άγονος.
Από τις 11 Μαΐου έως τον έλεγχο της 3ης Ιουνίου δεν είχε ξεκινήσει νέα διαδικασία.
Δεν πρόκειται για πολιτική εκτίμηση. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση διαπιστώνει ρητά ότι ο Δήμος εκκίνησε εκπρόθεσμα, δεν επανεκκίνησε εγκαίρως τη διαδικασία μετά τον άγονο διαγωνισμό και δεν μερίμνησε εγκαίρως για την προστασία της υγείας και της ζωής των λουομένων.
Η Λιμενική Αρχή επέβαλε έξι πρόστιμα των 2.000 ευρώ. Ο Δήμος προσέφυγε. Η προσφυγή απορρίφθηκε.
Στις 8 Ιουνίου ακολούθησε απευθείας ανάθεση 37.200 ευρώ για κάλυψη από τις 10 έως τις 30 Ιουνίου. Οι πρώτες εννέα ημέρες της υποχρεωτικής περιόδου είχαν ήδη χαθεί.
Ο δεύτερος διαγωνισμός, μόνο για το τρίμηνο Ιουλίου–Σεπτεμβρίου, προϋπολογίστηκε στις 319.361,72 ευρώ και χαρακτηρίστηκε κατεπείγων.
Κατατέθηκε μία προσφορά.
Η σύμβαση ανατέθηκε με 319.359,89 ευρώ — μόλις 1,83 ευρώ κάτω από τον προϋπολογισμό.
Ο λογαριασμός των μεγάλων λόγων
Η προσωρινή και η τελική σύμβαση ανήλθαν συνολικά σε 356.559,89 ευρώ.
Μαζί με τα πρόστιμα, το αποτύπωμα των συμβατικών δεσμεύσεων και των κυρώσεων φθάνει τα 368.559,89 ευρώ.
Δηλαδή 78.864,89 ευρώ πάνω από την αρχική πρόβλεψη των 289.695 ευρώ — και με εννέα ημέρες χωρίς την απαιτούμενη κάλυψη.
Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του δικαστικό καταλογισμό οικονομικής ζημίας. Αποτελεί, όμως, τον αντικειμενικό λογαριασμό μιας συγκεκριμένης διοικητικής αλληλουχίας: απόλυτη ρητορική, εκπρόθεσμη έναρξη, αδράνεια μετά τον άγονο διαγωνισμό, κενό ασφάλειας, πρόστιμα και τελικά ακριβότερη λύση.
Τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν δόλο.
Αποδεικνύουν κάτι πολιτικά αρκετό: αποτυχία έγκαιρης διοίκησης.
Πότε υπάρχουν τελικά ίδιοι πόροι;
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική από μια άλλη απόφαση του ίδιου δημάρχου.
Στις 30 Ιουνίου, ο Δήμος υπέγραψε εννεάμηνη σύμβαση απευθείας ανάθεσης 37.200 ευρώ με τη NON GRATA PRODUCTIONS Μονοπρόσωπη ΙΚΕ για την υποστήριξη των εκδηλώσεων τύπου Φεστιβάλ στο Υπαίθριο Θέατρο.
Η χρηματοδότηση προέρχεται από ίδιους πόρους.
Από το ποσό, 27.200 ευρώ αφορούν τη διοργάνωση των εκδηλώσεων του 2026, μαζί με ηχητική και φωτιστική κάλυψη, προβολή και επικοινωνία. Τα υπόλοιπα 10.000 ευρώ αφορούν τον απολογισμό των δράσεων, προτάσεις βελτίωσης και εισήγηση για τον σχεδιασμό του επόμενου καλοκαιριού.
Το πρόβλημα δεν είναι ο πολιτισμός. Ο πολιτισμός είναι αναγκαίος.
Το πρόβλημα είναι το μέτρο.
Η πρόσκληση απευθύνθηκε ονομαστικά σε μία εταιρεία και καταγράφεται μία προσφορά. Η απευθείας ανάθεση προβλέπεται από τον νόμο. Δεν αποτελεί, όμως, πιστοποιητικό ότι το τίμημα είναι αυτομάτως εύλογο ή ότι η επιλογή εξαιρείται από τη λογοδοσία.
Με ποιες συγκριτικές τιμές αξιολογήθηκε το ποσό;
Ποιες εναλλακτικές εξετάστηκαν;
Τι ακριβώς θα παραδοθεί έναντι των 27.200 ευρώ και τί έναντι των 10.000 ευρώ;
Με ποια μετρήσιμα κριτήρια θα αξιολογηθεί ο απολογισμός και ο σχεδιασμός του 2027;
Και εν πάσει περιπτώσει σε έναν μητροπολιτικό δήμο 400 μισθοδοσιών ποιες τεχνικές ή προωθητικές ανάγκες δεν μπορούν να καλυφθούν?
Και γιατί το δημόσια ανακτώμενο έγγραφο της πρόσκλησης δηλώνει ότι η Τεχνική Έκθεση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του, αλλά δεν την περιλαμβάνει;
Η υποχρηματοδότηση δεν είναι συγχωροχάρτι
Η υποχρηματοδότηση της Αυτοδιοίκησης είναι πραγματική. Η απαίτηση για επαρκείς κρατικούς πόρους είναι απολύτως δικαιολογημένη.
Ούτε, όμως, η επίκλησή της ούτε η μελέτη της ΕΕΤΑΑ αποτελούν ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο του Δήμου Ηγουμενίτσας.
Η μελέτη αξιοποιεί, στο εμπειρικό της σκέλος, στοιχεία και εκτιμήσεις που υπέβαλαν οι ίδιοι οι Δήμοι και στη συνέχεια προχωρά σε εθνική αναγωγή με υβριδική μεθοδολογία. Μπορεί να στηρίζει το γενικό αίτημα της Αυτοδιοίκησης για περισσότερους πόρους. Δεν μπορεί να πιστοποιεί ότι κάθε καθυστέρηση, κάθε πρόστιμο και κάθε επιλογή δαπάνης του Δήμου Ηγουμενίτσας οφείλεται στην υποχρηματοδότηση.
Η χρήση της ως γενικού πιστοποιητικού απαλλαγής της δημοτικής αρχής δεν αποτελεί συμπέρασμα της μελέτης.
Αποτελεί πολιτική κατασκευή.
Η μελέτη δεν εξηγεί γιατί η διαδικασία ξεκίνησε εκπρόθεσμα. Δεν εξηγεί την αδράνεια μετά τον άγονο διαγωνισμό. Δεν ακυρώνει τα πρόστιμα και δεν πιστοποιεί ότι κάθε τοπική δαπάνη αποτελεί τη βέλτιστη επιλογή.
Η υποχρηματοδότηση εξηγεί τη στενότητα· δεν αθωώνει τη διαχείριση.
Ο κ. Νταής είπε ότι, χωρίς τα χρήματα του κράτους, η ναυαγοσωστική κάλυψη «απλά δεν θα εφαρμοστεί».
Εφαρμόστηκε.
Αλλά εφαρμόστηκε αργά, ακριβότερα και με πρόστιμα.
Είπε ότι δεν υπάρχουν χρήματα. Λίγες εβδομάδες αργότερα βρέθηκαν ίδιοι πόροι για μια ευρεία απευθείας ανάθεση, η οποία περιλαμβάνει ακόμη και τον απολογισμό και τον σχεδιασμό της επόμενης χρονιάς.
Στην πολιτική, τα απόλυτα λόγια δημιουργούν απόλυτο μέτρο σύγκρισης.
Και εδώ η σύγκριση είναι αμείλικτη: άλλα ειπώθηκαν, άλλα έγιναν και τον λογαριασμό τον αναλαμβάνει ο Δήμος.
Η αμετροέπεια δεν είναι διοίκηση.
Και όταν συνοδεύει την καθυστέρηση, αποκτά κόστος.
* Ο Σωτήρης Γιάκης είναι χειρουργός οδοντίατρος και εμφυτευματολόγος, διδάσκων σε μεταπτυχιακά προγράμματα ψηφιακής οδοντιατρικής και εμφυτευματολογίας και ερευνητής στην αναγεννητική ιατρική. Έχει διατελέσει Γενικός Γραμματέας του Δήμου Ηγουμενίτσας και συμμετέχει ενεργά στον δημόσιο διάλογο για θεσμούς, ανάπτυξη και αποτελεσματική διακυβέρνηση.