Θετική γνωμοδότηση για τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης Ηπείρου 2026–2030 έδωσε η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Χωρικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης της Περιφέρειας, στη σημερινή συνεδρίασή της.
Η εισήγηση της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος κρίνει αναγκαία την αυστηρή εφαρμογή των περιβαλλοντικών όρων και την ενσωμάτωση των παρατηρήσεων που διατυπώνονται στη γνωμοδότηση. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η προστασία των περιοχών Natura 2000, η παρακολούθηση περιβαλλοντικών δεικτών και ο έλεγχος κάθε έργου ξεχωριστά πριν από την υλοποίησή του.
Για έργα σε περιοχές Natura 2000, η χρηματοδότηση θα πρέπει να προϋποθέτει ρητή τεκμηρίωση ότι δεν θίγεται η ακεραιότητα των προστατευόμενων οικοσυστημάτων. Προβλέπεται ακόμη η εφαρμογή προγράμματος παρακολούθησης δεικτών, όπως η ποιότητα των υδάτων, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και η διαχείριση αποβλήτων, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές αποκλίσεις. Κάθε έργο ή δράση θα υπόκειται αυτοτελώς στις προβλεπόμενες διαδικασίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
Το Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης έχει συνολικό προϋπολογισμό 133 εκατ. ευρώ. Τα 64 εκατ. ευρώ, ποσοστό 48,1%, κατευθύνονται στις υποδομές και τις μεταφορές. Η μελέτη συνδέει την επιλογή αυτή με την ορεινότητα της Ηπείρου, τις δυσκολίες πρόσβασης, την κατάσταση του οδικού δικτύου και την ανάγκη βελτίωσης της οδικής ασφάλειας.
Για την κοινωνική συνοχή και ανάπτυξη προβλέπονται 30 εκατ. ευρώ. Στον συγκεκριμένο στόχο περιλαμβάνονται κοινωνικές, υγειονομικές, εκπαιδευτικές, πολιτιστικές και αθλητικές υποδομές. Η ΣΜΠΕ αναφέρει ότι έχει ήδη εγκριθεί η ένταξη του πανηπειρωτικού κλειστού γυμναστηρίου – αίθουσας πολλαπλών χρήσεων στα Ιωάννινα, με προϋπολογισμό 24 εκατ. ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί στο 80% των πόρων του συγκεκριμένου στόχου και περίπου στο 18% του συνολικού προγράμματος.
Στην καινοτομία, την εξωστρέφεια και την ανταγωνιστικότητα κατευθύνονται 13 εκατ. ευρώ, για παρεμβάσεις που συνδέονται με την παραγωγική αναβάθμιση, την αγροδιατροφή, τον τουρισμό, τον πολιτισμό και την αξιοποίηση του ερευνητικού δυναμικού της Ηπείρου.
Για την πολιτική προστασία και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης προβλέπονται 12 εκατ. ευρώ, μεταξύ άλλων για την πρόληψη και αντιμετώπιση πλημμυρών, κατολισθήσεων και πυρκαγιών. Η πράσινη ανάπτυξη και ο πράσινος μετασχηματισμός χρηματοδοτούνται με 10 εκατ. ευρώ, ενώ 3 εκατ. ευρώ διατίθενται για την υποστήριξη του προγράμματος και την τεχνική βοήθεια. Για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την τεχνητή νοημοσύνη προβλέπεται 1 εκατ. ευρώ.
Τα έργα υποδομών και μεταφορών συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον, καθώς νέες χαράξεις, εκσκαφές και τεχνικές παρεμβάσεις μπορεί να επηρεάσουν υδατορέματα, δασικές εκτάσεις, τοπίο και φυσικά οικοσυστήματα. Η έκταση των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τη χωροθέτηση και τα χαρακτηριστικά κάθε έργου.
Η ΣΜΠΕ δεν περιλαμβάνει πλήρως καθορισμένο κατάλογο παρεμβάσεων με ακριβείς θέσεις και τεχνικά χαρακτηριστικά. Επομένως, οι περιβαλλοντικές συνέπειες κάθε έργου θα πρέπει να εξεταστούν ειδικά κατά την αδειοδότησή του. Η μελέτη επισημαίνει επίσης ότι πολλές παρεμβάσεις στην ίδια λεκάνη απορροής, παράκτια ζώνη ή προστατευόμενη περιοχή μπορεί να έχουν σωρευτικά μεγαλύτερη επίπτωση από ό,τι καθεμία χωριστά.
Στο πρόγραμμα καταγράφονται ακόμη η πληθυσμιακή μείωση και η γήρανση, κυρίως στις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και οι δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες και υποδομές. Η τεχνική υποστήριξη των δικαιούχων για την προετοιμασία και υλοποίηση των έργων μπορεί να βοηθήσει ιδιαίτερα τους μικρότερους και ορεινούς δήμους.