Την ώρα που η Εγνατία Οδός έχει μετατραπεί σε δρόμο ταλαιπωρίας για την Ήπειρο και τη Βόρεια Ελλάδα, με κλειστές λωρίδες, χαμηλά όρια ταχύτητας, κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και σοβαρά ερωτήματα για την κατάσταση των σηράγγων, η κυβέρνηση ανοίγει τον δρόμο για τη διοχέτευση έως και 240 εκατομμυρίων ευρώ δημόσιου χρήματος προς την κοινοπραξία «ΤΕΡΝΑ – EGIS».
Η ρύθμιση περιλαμβάνεται σε τροπολογία που κατατέθηκε στις 30 Ιουλίου σε άσχετο νομοσχέδιο και προβλέπει ότι από το 2027 έως και το 2030 μπορούν να αφαιρούνται έως 60 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από τα ταμειακά διαθέσιμα της κρατικής «Εγνατία Οδός Α.Ε.».
Τα χρήματα θα μεταφέρονται στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, όχι όμως για την κατασκευή κάποιου νέου δημόσιου έργου. Η ίδια η τροπολογία ορίζει ότι θα διατίθενται «αποκλειστικά» για την εκπλήρωση υποχρεώσεων και την καταβολή οικονομικών αποζημιώσεων του Δημοσίου που συνδέονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.
Με απλά λόγια, τα διαθέσιμα μιας κρατικής εταιρείας μετατρέπονται σε λογαριασμό πληρωμών για τις υποχρεώσεις του Δημοσίου απέναντι στον ιδιώτη που ανέλαβε να λειτουργεί, να συντηρεί και να εκμεταλλεύεται τον αυτοκινητόδρομο.
Από τα 180 στα 420 εκατομμύρια ευρώ
Τα έως 240 εκατομμύρια ευρώ έρχονται να προστεθούν στα 180 εκατομμύρια που είχαν ήδη δεσμευθεί για τις σήραγγες κατά την κύρωση της σύμβασης παραχώρησης, τον Δεκέμβριο του 2025.
Έτσι, το συνολικό ποσό δημόσιου χρήματος που προβλέπεται να διατεθεί στο πλαίσιο της παραχώρησης μπορεί να φτάσει ήδη τα 420 εκατομμύρια ευρώ. Και αυτό πριν συνυπολογιστούν άλλες οικονομικές απαιτήσεις που ενδέχεται να εγερθούν κατά τη διάρκεια της 35ετούς σύμβασης.
Το ακόμη σοβαρότερο είναι ότι, κατά τη συζήτηση της σύμβασης στη Βουλή, η κυβέρνηση είχε αναφερθεί στα 180 εκατομμύρια ευρώ, χωρίς να γνωστοποιήσει ότι σχεδιαζόταν και δεύτερος χρηματοδοτικός μηχανισμός, μέσω του οποίου θα μπορούσαν να διοχετευθούν επιπλέον 240 εκατομμύρια ευρώ για τις υποχρεώσεις του Δημοσίου προς τον παραχωρησιούχο.
Η σχετική διάταξη εμφανίστηκε επτά μήνες αργότερα, μέσα σε τροπολογία της τελευταίας στιγμής.
Μειώθηκε κατά 236 εκατομμύρια ευρώ και το τίμημα
Η Εγνατία Οδός και οι κάθετοι άξονές της, συνολικού μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων, κατασκευάστηκαν με δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους που υπολογίζονται σε περίπου 7 δισ. ευρώ και παραχωρήθηκαν για 35 χρόνια στην κοινοπραξία «ΤΕΡΝΑ – EGIS».
Το 2021, το ΤΑΙΠΕΔ είχε αποδεχθεί βελτιωμένη δεσμευτική προσφορά ύψους 1.496.100.000 ευρώ. Το τίμημα που προβλέπεται τελικά να καταβληθεί διαμορφώνεται περίπου στα 1,26 δισ. ευρώ, δηλαδή είναι μειωμένο κατά περίπου 236 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με την προσφορά που είχε γίνει αποδεκτή.
Και η μείωση αυτή καταγράφεται πριν ακόμη προστεθούν τα 180 εκατομμύρια ευρώ για τις σήραγγες και τα έως 240 εκατομμύρια ευρώ που προβλέπει η νέα τροπολογία.
Η κυβέρνηση παρουσίασε την παραχώρηση ως συμφωνία με διπλό όφελος: το Δημόσιο θα εισέπραττε το τίμημα και ο ιδιώτης θα αναλάμβανε με δικούς του πόρους τη συντήρηση και την αναβάθμιση του αυτοκινητοδρόμου.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εντελώς διαφορετική. Ο παραχωρησιούχος αποκτά το δικαίωμα να εισπράττει τα διόδια για 35 χρόνια, ενώ το Δημόσιο δημιουργεί διαδοχικούς μηχανισμούς χρηματοδότησης και αποζημίωσής του.
Δηλαδή, ο ιδιώτης παίρνει τον έτοιμο αυτοκινητόδρομο, τα έσοδα των διοδίων και τις προβλεπόμενες αυξήσεις, ενώ το κράτος συνεχίζει να πληρώνει για υποχρεώσεις που συνδέονται με τη λειτουργία και την αναβάθμισή του.
«Εκσυγχρονισμός» με τα χρήματα του Δημοσίου
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η ίδια η αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας. Ως μακροπρόθεσμος στόχος της μεταφοράς των χρημάτων αναφέρεται η «ενίσχυση και ο εκσυγχρονισμός του αυτοκινητόδρομου της Εγνατίας Οδού».
Πρόκειται ουσιαστικά για παραδοχή ότι ο πολυδιαφημισμένος εκσυγχρονισμός, ο οποίος προβλήθηκε ως υποχρέωση και επένδυση του παραχωρησιούχου, θα χρηματοδοτηθεί τουλάχιστον εν μέρει από τα ταμειακά διαθέσιμα της κρατικής εταιρείας.
Την ίδια στιγμή, οι οδηγοί θα πληρώνουν ακριβότερα διόδια, με τις αυξήσεις να υπολογίζεται ότι μπορούν να φτάσουν σωρευτικά έως και το 170% μέχρι το 2028.
Λεφτά… υπάρχουν – αλλά όχι για το Ηγουμενίτσα–Σαγιάδα
Ο Σύλλογος Εργαζομένων της «Εγνατία Οδός Α.Ε.» επισημαίνει ότι τα συγκεκριμένα διαθέσιμα θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν νέα δημόσια έργα στη Βόρεια Ελλάδα, τα οποία διαθέτουν ώριμες μελέτες αλλά παραμένουν χωρίς εξασφαλισμένους πόρους.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο οδικός άξονας Ηγουμενίτσα–Σαγιάδα, ένα έργο που ζητεί επί χρόνια η Θεσπρωτία, όπως και ο άξονας Δράμα–Καβάλα.
Η κυβερνητική επιλογή, όμως, είναι διαφορετική: όχι νέα έργα για τις περιοχές που διέσχισε και άλλαξε η Εγνατία, αλλά διοχέτευση έως 240 εκατομμυρίων ευρώ για τις οικονομικές υποχρεώσεις προς τον παραχωρησιούχο.
Μια δημόσια υποδομή που κόστισε δισεκατομμύρια παραδίδεται για 35 χρόνια με τίμημα μειωμένο κατά περίπου 236 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με την αποδεκτή προσφορά. Ο ιδιώτης αποκτά τα έσοδα των διοδίων και το Δημόσιο προβλέπει έως 420 εκατομμύρια ευρώ για σήραγγες, υποχρεώσεις και αποζημιώσεις.
Τα έσοδα ιδιωτικοποιούνται, αλλά οι λογαριασμοί παραμένουν στους φορολογουμένους.
