Η απόφαση της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου να προχωρήσει σε ανοιχτή διαδικασία για την αξιοποίηση του «Ξενία Ηγουμενίτσας» μέσω πλειοδοτικού διαγωνισμού δεν ανοίγει νέα σελίδα για το ιστορικό ακίνητο, αντιθέτως, μοιάζει περισσότερο με επιστροφή στη δεκαετία του ’60 — στην εποχή που τα Ξενία αντιμετωπίζονταν ως κελύφη τουριστικής χρήσης, χωρίς σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Η ΕΤΑΔ καλεί ενδιαφερόμενους επενδυτές να καταθέσουν μη δεσμευτικές προτάσεις έως τις 31 Μαρτίου 2026, χωρίς όμως να προσδιορίζει τι είδους χρήση επιδιώκει ή αποκλείει.
Πίσω από τον τεχνοκρατικό τόνο της πρόσκλησης, κρύβεται μια ιδιαίτερα σκληρή πραγματικότητα για την Ηγουμενίτσα: Το Πανεπιστήμιο — χωρίς κι αυτό διαχρονικά να είναι άμοιρο ευθυνών — οδηγείται στην έξωση προκειμένου το ακίνητο να μετατραπεί σε οποιουδήποτε τύπου επενδυτικό προϊόν κρίνει συμφέρον ο εκάστοτε ιδιώτης. Η παραχώρηση του χώρου στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων λήγει το 2027, ωστόσο, αντί να αναζητηθεί λύση για συνέχιση της εκπαιδευτικής παρουσίας στην πόλη, το Ξενία παραδίδεται σε μια διαδικασία όπου η χρήση θα καθοριστεί αποκλειστικά από την αγορά και ενώ το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο της παράκτιας ζώνης της Ηπείρου είναι ακόμη υπό εκπόνηση. Δεν θα καθορίσει δηλαδή τις χρήσεις ο επιστημονικός σχεδιασμός αλλά οι επιδιώξεις του κάθε επενδυτή.
Το Ξενία, κτίσμα του 1959 από τον Άρη Κωνσταντινίδη και χαρακτηρισμένο διατηρητέο μνημείο, βρίσκεται σε οικόπεδο 28.600 τ.μ. με συνολική υφιστάμενη δόμηση 7.100 τ.μ., υπόλοιπο κάλυψης 12.000 τ.μ. και δυνατότητα ανάπτυξης περίπου 40.900 τ.μ. Με τέτοιες δυνατότητες, το φάσμα των πιθανών χρήσεων είναι τεράστιο: από ξενοδοχείο μέχρι open mall, από συνεδριακό κέντρο μέχρι καζίνο, έως και κάθε είδους εμπορική ή μικτή ανάπτυξη. Η προκήρυξη δεν αποκλείει τίποτα — το μόνο όριο είναι ο πολεοδομικός περιορισμός ύψους 8,5 μέτρων και η φαντασία και οι προθέσεις του… επενδυτή.
Την ίδια στιγμή, ο βουλευτής Θεσπρωτίας Βασίλης Γιόγιακας δηλώνει ότι «ανοίγει πλέον ο δρόμος για την αξιοποίηση ενός ακινήτου ιδιαίτερης αξίας, κάτι που εκφράζει τη βούληση της κυβέρνησης και προσωπικά του Πρωθυπουργού». Ωστόσο, ούτε ο ίδιος προσδιορίζει ποια είναι η επιθυμητή χρήση, αφήνοντας το πεδίο ανοιχτό σε κάθε πιθανή κατεύθυνση. Μήπως ο κ. Πρωθυπουργός, τουλάχιστον, ενδιαφέρθηκε να μάθει ποια είναι η βούληση του Δήμου Ηγουμενίτσας και της τοπικής κοινωνίας; Αποφασίζουμε για εσάς, χωρίς εσάς;
Βέβαια ο κ. Γιόγιακας και η κυβέρνηση Μητσοτάκη πανηγύριζαν και για την… ανάπτυξη που θα έφερνε η ιδιωτικοποίηση του λιμένα Ηγουμενίτσας… και με το νέο σχέδιο του masterplan είδαμε ποια ανάπτυξη ωριμάζει ο επενδυτής: Σκαραμαγκά, Πέραμα και Ελευσίνα μαζί, μέσα στον περίπου 1800 μέτρων λιμένα της Ηγουμενίτσας…
Αλήθεια, στους υποψήφιους επενδυτές του Ξενία θα παρουσιαστεί το masterplan; Θα τους ενημερώσουμε ότι αντί για μαρίνα οι πιθανοί… επισκέπτες θα βλέπουν γερανούς, κοντέινερ, αποθήκες καυσίμων, εξοπλισμό γεωτρήσεων υδρογονανθράκων, χύδην φορτία και τη σκόνη τους — και τα αναπόφευκτα ποντίκια που συχνάζουν σε τέτοια μέρη;
Μέσα σε αυτή τη γενικευμένη ασάφεια περί «ανάπτυξης», η προκήρυξη της ΕΤΑΔ προσθέτει ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα: δεν ορίζει πουθενά ποια χρήση επιτρέπεται. Ακόμη και η αναφορά σε «συμβατότητα με τις υφιστάμενες χρήσεις» είναι τυπική και κενή περιεχομένου, καθώς οι υφιστάμενες χρήσεις δεν περιγράφονται. Με σχεδόν 41.000 τ.μ. διαθέσιμη δόμηση και χωρίς κανέναν καθορισμένο προσανατολισμό, το ενδεχόμενο μιας βαριάς εμπορικής ανάπτυξης — όπως ενός μεγάλου εμπορικού κέντρου ή retail park — όχι μόνο δεν αποκλείεται, αλλά αποτελεί απολύτως υπαρκτό σενάριο.
Σε μια τοπική αγορά που στηρίζεται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να εξαφανίσει τα μικρομάγαζα της πόλης μέσα σε λίγους μήνες…
Και, βέβαια, μέσα σε όλες αυτές τις «μεγάλες ιδέες ανάπτυξης», ας μην ξεχνάμε ότι -ευτυχώς για την Ηγουμενίτσα – ελήφθη η… έγκαιρη «αναπτυξιακή» απόφαση να γίνουν φυλακές στους Φιλιάτες αντί του στρατοπέδου — για να «αναπτυχθούν» κι εκεί!
Αν μη τι άλλο, η συνέπεια στην ερμηνεία της ανάπτυξης είναι αξιοσημείωτη.
Το διακύβευμα, πλέον, είναι σαφές: ποια Ηγουμενίτσα θέλουμε για τα επόμενα χρόνια; Μια πόλη που ζει αποκλειστικά από τα θέλω και τις επιδιώξεις των επενδυτών, ή μια πόλη που κρατά ενεργά τα θεσμικά της κύτταρα; Οι απαντήσεις θα δοθούν όχι μόνο στον διαγωνισμό της ΕΤΑΔ, αλλά και στην κοινωνική συζήτηση που τώρα μόλις ξεκινά.
Στο τέλος, μπορεί να μη μάθουμε ποτέ τι θα γίνει στο Ξενία, θα μάθουμε όμως σίγουρα τι δεν θα υπάρχει – ούτε ως πιθανότητα – πια: δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ηγουμενίτσα. Όλα τα άλλα είναι… “ανάπτυξη”.
Από το 2027 και μετά, η πόλη θα το διαπιστώσει – και αυτό – στην πράξη.
