Στο κοινό αποδόθηκε το αποκατεστημένο Κάστρο της Κιάφας, ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της σουλιώτικης ιστορίας. Τα εγκαίνια τέλεσε την Παρασκευή ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη.
Στην τελετή παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, οι δήμαρχοι Σουλίου Αθανάσιος Ντάνης και Φιλιατών Παρασκευάς Βλάχος, ο βουλευτής Θεσπρωτίας Βασίλης Γιόγιακας, εκπρόσωποι της Αυτοδιοίκησης και τοπικών φορέων.
Η ολοκλήρωση της αποκατάστασης κλείνει έναν δύσκολο κύκλο εργασιών σε ένα μνημείο που είχε επιβαρυνθεί σημαντικά από τον χρόνο, την εγκατάλειψη και τον σεισμό του 2020. Το έργο υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, με χρηματοδότηση δύο εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Οι επεμβάσεις περιέλαβαν τη στερέωση και αποκατάσταση των τειχών και των επιμέρους κατασκευών, την αντιμετώπιση των φθορών και τη βελτίωση των συνθηκών προστασίας και επισκεψιμότητας. Οι εργασίες έγιναν σε ένα δύσβατο σημείο, όπου η μεταφορά προσωπικού, υλικών και εξοπλισμού αποτελούσε καθημερινή πρόκληση.
Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την αποκατάσταση «έργο εξαιρετικά δύσκολο» και σημείωσε ότι, αν υπήρχε ένα έργο που έπρεπε να πραγματοποιηθεί όχι μόνο για την Ήπειρο αλλά για ολόκληρη την Ελλάδα, αυτό ήταν το Κάστρο της Κιάφας. Ευχαρίστησε τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, τους επιστήμονες, τα συνεργεία και τον ανάδοχο που εργάστηκαν για την ολοκλήρωσή του.
Τασούλας: «Μνημείο ελευθερίας»
Στον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συνέδεσε την αποκατάσταση του κάστρου με τη μακραίωνη ιστορία αντίστασης του Σουλίου. Ξεκίνησε με στίχους του Γιώργου Σεφέρη για τον σκληρό και κλειστό ορεινό τόπο, για να περιγράψει τις συνθήκες μέσα στις οποίες οι Σουλιώτες διαμόρφωσαν τη δική τους κοινοτική και πολεμική οργάνωση.
Ο Κωνσταντίνος Τασούλας χαρακτήρισε το πολίτευμα του ιστορικού Τετραχωρίου μια μορφή «πολεμικής δημοκρατίας», στην οποία οι φάρες αποφάσιζαν συλλογικά για την τύχη τους. Αναφέρθηκε στις επανειλημμένες απόπειρες των Οθωμανών να καταλάβουν το Σούλι, στην τετράχρονη πολιορκία που προηγήθηκε της παράδοσής του το 1803 και στη μετέπειτα συμμετοχή των Σουλιωτών στον αγώνα για την απελευθέρωση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Κούγκι και στην ανατίναξη της πυριτιδαποθήκης από τον καλόγερο Σαμουήλ και τους συντρόφους του, αλλά και στην επιστροφή των Σουλιωτών στην περιοχή, όταν το φρούριο της Κιάφας χρησιμοποιήθηκε και πάλι ως ορμητήριό τους έως το 1822.
«Στο σκληρό και δυσπρόσιτο τοπίο του Σουλίου, η Κιάφα υπήρξε για αιώνες σύμβολο αντίστασης, αυτονομίας και υψηλού φρονήματος», ανέφερε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Μίλησε ακόμη για την ιδιαίτερη πολεμική τακτική των Σουλιωτών, οι οποίοι αντιστάθμιζαν την αριθμητική υπεροχή των αντιπάλων τους με τη γνώση του εδάφους, την ταχύτητα, τον αιφνιδιασμό και την ευελιξία. Όπως σημείωσε, κάθε φάρα αποτελούσε ταυτόχρονα κοινότητα, μονάδα άμυνας και ομάδα μάχης.
«Η αποκατάσταση του Κάστρου της Κιάφας είναι μια πράξη σεβασμού προς ένα μνημείο που, πάνω απ’ όλα, είναι μνημείο ελευθερίας. Και τέτοια μνημεία οφείλουμε να τα τιμάμε και να τα προστατεύουμε», τόνισε.
Το αίτημα του Δήμου για ένα Σούλι με κατοίκους
Ο δήμαρχος Σουλίου Αθανάσιος Ντάνης υπογράμμισε ότι το Κάστρο της Κιάφας δεν είναι απλώς ένα πέτρινο οχυρό, αλλά σύμβολο αντίστασης, αξιοπρέπειας και αυτοθυσίας.
Παράλληλα, έθεσε τα προβλήματα που εξακολουθούν να δυσκολεύουν την καθημερινότητα των κατοίκων και την ανάπτυξη του ιστορικού τόπου. Αναφέρθηκε στις υποδομές, στην προσβασιμότητα, στα δίκτυα και στις βασικές υπηρεσίες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ιδιοκτησιακό καθεστώς.
«Το Σούλι δεν είναι ένα υπαίθριο μουσείο χωρίς ζωή. Είναι ένας ζωντανός ιστορικός τόπος που εξακολουθεί να έχει κατοίκους», ανέφερε, ζητώντας η ανάδειξη των μνημείων να συνοδευτεί από ουσιαστική στήριξη των ανθρώπων που ζουν στην περιοχή.
Η Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση
Στα επόμενα έργα αναφέρθηκε ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, παρουσιάζοντας τις παρεμβάσεις που σχεδιάζονται στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης Σουλίου.
Έχει ήδη ολοκληρωθεί η καταγραφή των δρόμων και των μονοπατιών, ενώ προβλέπεται η τοποθέτηση ειδικής σήμανσης για τη δημιουργία οργανωμένου δικτύου περιήγησης στο ιστορικό Τετραχώρι. Μέσω της σήμανσης θα αναδεικνύονται οι οικίες ιστορικών οικογενειών, τα σημεία των μαχών και άλλες θέσεις που συνδέονται με τη ζωή των Σουλιωτών.
Παράλληλα, προχωρούν μελέτες για την αποκατάσταση πηγαδιών και εκκλησιαστικών μνημείων, μεταξύ των οποίων ο Άγιος Γεώργιος και η Παναγία, που αποτελούσε τη Μητρόπολη του Σουλίου. Σύμφωνα με τον περιφερειάρχη, έχουν εντοπιστεί αγιογραφίες που πρόκειται να συντηρηθούν.
Για το ιδιοκτησιακό, ο Αλέξανδρος Καχριμάνης σημείωσε ότι υπάρχει πλέον το νομοθετικό πλαίσιο για την παραχώρηση χρήσης γης με δικαίωμα επιφανείας έως και 100 χρόνια, μετά τις απαιτούμενες εγκρίσεις. Η υπουργός Πολιτισμού εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα μπορεί να συμβάλει στην επανακατοίκηση και στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων, ώστε το Σούλι να μην λειτουργεί μόνο ως τόπος ολιγόωρης επίσκεψης.
Μετά την τελετή, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ξεναγήθηκε στο αποκατεστημένο κάστρο από τον προϊστάμενο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων Ιωάννη Χουλιαρά. Νωρίτερα είχε επισκεφθεί το Ηρώο στον ιστορικό χώρο του Σουλίου, όπου συνομίλησε με μέλη πολιτιστικών συλλόγων της περιοχής.
